УШКОДЖЕННЯ СЕЛЕЗІНКИ ТА ІМУННОЇ СИСТЕМИ В ЦІЛОМУ ПРИ ЦУКРОВОМУ ДІАБЕТІ (ОГЛЯД ЛІТЕРАТУРИ).
DOI:
https://doi.org/10.21856/j-PEP.2024.2.10Ключові слова:
цукровий діабет, оксидативний стрес, імунна система, ушкодження імунної системи, оглядАнотація
Актуальність. Цукровий діабет є дуже важливою медичною проблемою, яка призводить до великої кількості ускладнень. Одним з відомих ускладнень є ушкодження імунної системи, яке веде до розвитку різноманітні інфекційні ускладнення. Дослідження змін в імунній системі при цукровому діабеті важливе для розуміння їх патогенезу і розробки ефективних методів лікування та профілактики цієї хвороби.
Мета дослідження. Встановити ступінь вивчення питання закономірностей морфо-функціональних змін в селезінці та імунній системі в цілому при цукровому діабеті за даними літератури.
Матеріал і методи. Вивчення та узагальнення вітчизняної й зарубіжної літератури, результатів мета-аналізів і рандомізованих досліджень.
Результати. Аналіз літературних даних свідчить про те, що провідними механізмами діабетичного ушкодження імунної системи є оксидативний стрес та розвиток хронічного запалення в тканинах. Крім того прозапальні цитокіни, молекули адгезії та хемокіни призводять до ушкодження ендоплазматичної сітки та мітохондріального стресу; в кінцевому результаті вони активують апоптоз у клітині і сприяють пошкодженню тканин та імунну дисфункцію. При прогресуванні хвороби характерні гістопатологічні зміни спостерігаються в селезінці, а саме: атрофія білої пульпи, фіброзні зміни капсули, розширення трабекул та посилення апоптозу самих спленоцитів. На клітинному рівні одну з ключових ролей в підтримці хронічного запалення відіграє дисбаланс клітин Treg і Th17, знижена активність натуральних кіллерів (NK) та зміни співвідношення М1/М2, яке зміщується в бік прозапальних макрофагів.
Висновки. В дослідженнях змін імунної системи при цукровому діабеті протягом останнього десятиліття досягнуто значних успіхів. Встановлено, що вплив оксидативного стресу на імунну систему при діабеті відбувається на всіх рівнях від клітинного до органного, при цьому страждають всі клітини організму. Оксидативний стрес впливає на імунну систему, викликаючи хронічне запалення, що виступає одним з факторів, сприяючих розвитку в тканинах різноманітних ускладнень. Власне порушення регуляторних механізмів імунної системи призводить до хронічного запалення в тканинах та клітинного апоптозу.
Посилання
1. Hu J, Zhang G, Wang L, et al. J Diab Res 2014;2014: 1-6. https://doi.org/10.1155/2014/107152.
Tönnies T, Rathmann W, Hoyer A, et al. BMJ Open Diab Res Care 2021; 9(1): e002122. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2021-002122.
Martyshuk TV. Visnyk of Dnipropetrovsk University Biology, medicine 2016;7: 8-12. https://doi.org/10.15421/021602.
Ferlita S, Yegiazaryan A, Noori N, et al. J Clin Med 2019;8: 2219. https://doi.org/10.3390/jcm8122219.
Pari B, Gallucci M, Ghigo A, Maria Felice Brizzi. Biomedicines 2023;11(3): 971-981. https://doi.org/10.3390/biomedicines11030971.
Tang L, Wang H, Cao K, et al. Int J Med Sci 2023;20: 652-662. https://doi.org/10.7150/ijms.83317.
Golden TN, Simmons RA. Nat Rev Endocrinol 2021;17(4): 235-245. https://doi.org/10.1038/s41574-020-00464-z.
Fadhil Okab H, Khazaal Yassir H, Mohammed Majed M. Bionatura 2023; 8: 1-4. https://doi.org/10.21931/rb/2023.08.02.47.
Daryabor G, Atashzar MR, Kabelitz D, et al. Front Immunol 2020;11. https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.01582.
Zhou T, Hu Z, Yang S, et al. J Diab Res 2018;2018: 1-9. https://doi.org/10.1155/2018/7457269.
Sun Y, Rawish E, Nording HM, et al. Life 2021;11: 672. https://doi.org/10.3390/life11070672.
Virella G, Lopes-Virella MF. Front Endocrinol 2014;5: 126. https://doi.org/10.3389/fendo.2014.00126.
Charlton A, Garzarella J, Jandeleit-Dahm KAM, et al. Biology 2020;10: 18. https://doi.org/10.3390/biology10010018.
Pizzino G, Irrera N, Cucinotta M, et al. Oxidative Med Cell Long 2017; 2017: 1-13. https://doi.org/10.1155/2017/8416763.
Jha JC, Banal C, Chow BSM, et al. Antioxidants Redox Signaling 2016; 25: 657-684. https://doi.org/10.1089/ars.2016.6664.
Oguntibeju OO. Int J Physiol Pathophysiol Pharmacol 2019;11(3): 45-63.
Calderon G, Juárez O, Hernández G, et al. Eye 2017;31: 1122-1130. https://doi.org/10.1038/eye.2017.64.
Aghadavod E, Khodadadi S, Baradaran A, et al. 2016;10(6): 337-343.
Gao S, Wang Z, Zhang C, et al. Oxidative Med Cell Long 2016;2016: 1-9. https://doi.org/10.1155/2016/7978219.
Wang M, Xiong Y, Zhu W, et al. Obesity Surg 2020;31: 1183-1195. https://doi.org/10.1007/s11695-020-05073-3.
Lewis SM, Williams A, Eisenbarth SC. Sci Immunol 2019;4(33): eaau6085. https://doi.org/10.1126/sciimmunol.aau6085.
Tahir F, Ahmed J, Malik F. Cureus 2020;12(2): e6898. https://doi.org/10.7759/cureus.6898.
Bajwa SA, Kasi A. Anatomy, Abdomen and Pelvis, Accessory Spleen, Treasure Island, 2020.
Rashid K, Sil PC. Biochim Biophys Acta (BBA) - Mol Basis Dis 2015; 1852: 70-82. https://doi.org/10.1016/j.bbadis.2014.11.007.
Ucar D, Márquez EJ, Chung C-H, et al. J Experim Med 2017;214: 3123-3144. https://doi.org/10.1084/jem.20170416.
Kowluru RA, Mishra M. Biochim Biophys Acta (BBA) - Mol Basis Dis 2015;1852: 2474-2483. https://doi.org/10.1016/j.bbadis.2015.08.001.
Sinha K, Das J, Pal PB, Sil PC. Arch Toxicol 2013;87(7): 1157-1180. https://doi.org/10.1007/s00204-013-1034-4.
Xu H, Chen Y, Li Y, et al. Chin Med J 2014;127(2): 213. https://doi.org/10.3760/cma.j.issn.0366-6999.20131906.
Borné Y, Smith JG, Nilsson PM, et al. PLOS ONE 2016;11: e0148963. https://doi.org/10.1111/j.1365-2796.2012.02526.x.
Moradi S, Jafarian-Kerman SR, Salari, et al. J Inflam Res 2012;5: 7-11. https://doi.org/10.2147/JIR.S26917.
Buchan L, St. Aubin CR, Fisher AL, et al. BMC Res Notes 2018;11: 752. https://doi.org/10.1186/s13104-018-3862-z.
Ebaid H, Al-Tamimi J, et al. Pakistan J Zool 2015;47(4): 1109-1116.
Ebaid H. Nutrition Metab 2014;11: 31. https://doi.org/10.1186/1743-7075-11-31.
Hodgson K, Morris J, Bridson T, et al. Immunology 2015;144: 171-185. https://doi.org/10.1111/imm.12394.
Kratz M, Coats BR, Hisert KB, et al. Cell Metab 2014;20: 614-625. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2014.08.010.
Muniyappa R, Gubbi S. Am J Physiol Endocrinol Metab 2020;318: E736-E741. https://doi.org/10.1152/ajpendo.00124.2020.
Ben-Skowronek I, Sieniawska J, Pach E, et al. Int J Mol Sci 2021;23(1): 390. https://doi.org/10.3390/ijms23010390.
Viisanen T, Gazali AM, Ihantola EL, et al. Front Immunol 2019;10. https://doi.org/10.3389/fimmu.2019.00019.
Cabello-Kindelan C, Mackey S, Sands A, et al. Diabetes. 2019;69(2): 215-227. https://doi.org/10.2337/db19-0061.
Hope CM, Welch JS, Arunesh Mohandas, et al. Eur J 2019;49(8): 1235-1250. https://doi.org/10.1002/eji.201948094.
Bacchetta ОR, Weinberg ОK. Semin Immunopathol 2021;43(1): 65-83. https://doi.org/10.1007/s00281-020-00835-8.
Hope CM, Welch JS, Arunesh Mohandas, et al. Eur J Immunol 2019;49: 1235-1250. https://doi.org/10.1002/eji.201948094.
Themis Alissafi, Kalafati L, Fatima M, et al. Cell Metab 2020;32(4): 591-604. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2020.07.001.
Galgani M, De Rosa V, La Cava A, Matarese G. J Immunol 2016;197(7): 2567-2575. https://doi.org/10.4049/jimmunol.1600242.
Newton R, Priyadharshini B, Turka LA. Nature Immunol 2016;17(6): 618-625. https://doi.org/10.1038/ni.3466.
Weinberg Samuel E, Sena Laura A, Chandel Navdeep S. Immunity 2015;42(3): 406-417. https://doi.org/10.1016/j.immuni.2015.02.002.
Vecchione A, Jofra T, Gerosa J, et al. Diabetes 2021;70: 2892-2902. https://doi.org/10.2337/db21-0091.
Zhao Y, Wu T, Shao S, et al. OncoImmunology 2015;5: e1004983. https://doi.org/10.1080/2162402X.2015.1004983.
Liu Z, Zhang M, Shi X, et al. Endocrine Connect 2023;12(9): e230218. https://doi.org/10.1530/EC-23-0218.
Zeng C, Shi X, Zhang B, et al. J Mol Med 2011;90: 175-186. https://doi.org/10.1007/s00109-011-0816-5.
Gabrilovich DI. Cancer Immunol Res 2017;5: 3-8. https://doi.org/10.1158/2326-6066.CIR-16-0297.
Zhao Y, Wu T, Shao S, et al. OncoImmunology 2015;5: e1004983. https://doi.org/10.1080/2162402X.2015.1004983.
Hegde S, Leader AM, Merad M. Immunity 2021;54: 875-884. https://doi.org/10.1016/j.immuni.2021.04.004.
Kawai K, Uchiyama M, Hester J, et al. Human Immunol 2018;79: 294-303. https://doi.org/10.1016/j.humimm.2017.12.013.
Sakai R, Komai K, Iizuka-koga M, et al. Keio J Med 2019;69: 1-15. https://doi.org/10.2302/kjm.2019-0003-OA.
Suzuki S, Ogawa T, Sano R, et al. Cancer Sci 2020;111: 1943-1957. https://doi.org/10.1111/cas.14422.
Ruan W-S, Feng M-X, Xu J, et al. Front Immunol 2020;11:1299. https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.01299.
Francisco CO, Catai AM, Moura-Tonello SCG, et al. Braz J Med Biol Res 2016;49(4): e5062. https://doi.org/10.1590/1414-431x20155062.
Qiao Y, Shen J, He L, et al. J Diab Res 2016;2016: 1-19. https://doi.org/10.1155/2016/3694957.
Luo Z, Soläng C, Larsson R, et al. Int J Mol Sci 2022;23: 7970. https://doi.org/10.3390/ijms23147970.
Yao Y, Xu X-H, Jin L. Front Immunol 2019;10. https://doi.org/10.3389/fimmu.2019.00792.
Liu Z, Zhang M, Shi X, et al. Endocrine Connect 2023;12(9). https://doi.org/10.1530/ec-23-0218.
Herold KC, Gitelman SE, Ehlers MR, et al. Diabetes 2013;62(11): 3766-3774. https://doi.org/10.2337/db13-0345.
Lendeckel U, Venz S, Wolke C. Chem Texts 2022;8(12). https://doi.org/10.1007/s40828-022-00163-4.
Ma W-T, Gao F, Gu K, et al. Front Immunol 2019;10. https://doi.org/10.3389/fimmu.2019.01140.
Sica A, Mantovani A. J Clin Invest 2012;122: 787-795. https://doi.org/10.1172/jci59643.
Tannahill GM, Curtis AM, Adamik J, et al. Nature 2013;496(7444): 238-242. https://doi.org/10.1038/nature11986
Tessaro Fernando HG., Ayala Thais S, Nolasco Eduardo L, et al. Cell Physiol Biochem 2017;42(5): 2093-2104. https://doi.org/10.1159/000479904.
Thomas AC, Mattila JT. Front Immunol 2014;5. https://10.3389/fimmu.2014.00479.
Chen W, Zhao H, Li Y. Signal Trans Target Ther 2023;8(1): 1-25. https://doi.org/10.1038/s41392-023-01547-9.
Rodrigues T, Ferraz LS. Biochem Pharmacol 2020;182: 114282. https://doi.org/10.1016/j.bcp.2020.114282.
Tilokani L, Nagashima S, Paupe V, Prudent J. Ess Biochem 2018;62(3): 341-360. https://doi.org/10.1042/ebc20170104.
Galluzzi L, Baehrecke EH, Ballabio A, et al. EMBO J 2017;36(13): 1811-1836. https://doi.org/10.15252/embj.201796697.
Xu Y, Shen J, Ran Z. Autophagy 2019;16(1): 3-17. https://doi.org/10.1080/15548627.2019.1603547.
Ni HM, Williams JA, Ding WX. Redox Biology 2015;4: 6-13. https://doi.org/10.1016/j.redox.2014.11.006.
Corrado M, Campello S. Autophagy 2016;12(12): 2496-2497. https://doi.org/10.1080/15548627.2016.1226738.
Guerra-Castellano A, Díaz-Quintana A, Pérez-Mejías G, et al. Proc Nat Acad Sci 2018;115(31): 7955-7960. https://doi.org/10.1073/pnas.1806833115.
Jinn S, Drolet RP, Cramer PE, et al. Proc Nat Acad Sci USA 2017;114(9): 2389-2394. https://doi.org/10.1073/pnas.1616332114.
Wen C, Zhao H, Li Y. Signal Trans Target Ther 2023;8(1): 1-25. https://doi.org/10.1038/s41392-023-01547-9.
Han X, Chen Y, Xia F, et al. Chin Med J 2014;127(2): 213-217. https://doi.org/10.3760/cma.j.issn.0366-6999.20131906.
Rovira-Llopis S, Bañuls C, Diaz-Morales N, et al. Redox Biol 2017;11: 637-645. https://doi.org/10.1016/j.redox.2017.01.013.
Kulkarni SS, Joffraud M, Boutant M, et al. Diabetes 2016;65(12): 3552-3560. https://doi.org/10.2337/db15-1725.

ISSN
ISSN 






